Πρώτα θα ήταν σφάλμα να δοθεί μια απάντηση που θα συνδέει την πράσινη ανάπτυξη μόνο με την οικονομία της αγοράς, όπως σφάλμα θα ήταν μην συνδεθεί και με το χώρο της οικονομίας. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν να κάνουμε μια ολιστική προσέγγιση σ’ αυτό το θέμα που να αγγίζει όλη τη σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Ανατρέχοντας στην ιστορία της ανάπτυξης, δηλ. στην αναζήτηση πρακτικών αντιμετώπισης των ανθρωπίνων αναγκών, θα διαπιστώσουμε ότι η μετάβαση του ανθρώπου από την κατάστα-ση «του κυνηγού και τροφοσυλλέκτη» στην ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας ήταν η αρχή αυ-τού του ταξιδιού. Ακολούθησε κατόπιν η βιομηχανική επανάσταση με την ένταξη των μηχανών στην παραγωγική διαδικασία. Τέλος, φθάσαμε στην εποχή της επανάστασης της πληροφορίας. Τι απομένει επομένως και γιατί αυτό το όχημα της ανάπτυξης αρχίζει και «φρενάρει»;
Ένα ερώτημα που όπως φαίνεται έχει μια απάντηση σήμερα. Άλλωστε, η μέχρι σήμερα υπε-ρεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και οι συνεπαγόμενες επιβαρυντικές επιπτώσεις στο περι-βάλλον απαιτούν έναν άλλο τρόπο σκέψης. Μιας σκέψης που θα βλέπει το «αύριο» μέσα από το «σήμερα» και κυρίως μέσα από το «χθες». Ποιο είναι άραγε το τοπίο της ανάπτυξης σήμερα;
Τι μας δείχνουν επομένως οι οικονομικοί δείκτες; Το 20% του πληθυσμού σε παγκόσμια κλίμα-κα καταναλώνει το 80% των φυσικών πόρων και παράγει το 80% των ρύπων. Είναι ο αναπτυγ-μένος κόσμος. Πρέπει να σημειωθεί ακόμη ότι το 1/3 του ανθρώπινου πληθυσμού δεν έχει πρό-σβαση σε καθαρό νερό. Μια άλλη πραγματικότητα που όμως φαίνεται εμείς την αγνοούμε. Πρέπει όμως να την αγνοούμε;
Εμείς έχουμε τα δικά μας προβλήματα. Ποια όμως είναι αυτά; Σε εθνική κλίμακα πρέπει να στηρίξουμε τις τοπικές οικονομίες όπως αυτό συνεπάγεται τόσο σε θέσεις απασχόλησης όσο και σε ποιότητα υπηρεσιών. Όπως φαίνεται όμως η οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση προϋποθέτει και την προσωπική μας συμβολή. Να γίνουμε καλύτεροι σ’ αυτό που κάνουμε. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Εδώ ο ρόλος τόσο της προσωπικής αναζήτησης, της αυτομόρφωσης, όσο και της δια βίου εκπαίδευσης είναι εξαιρετικά σημαντικός. Εξάλλου υλοποιούνται αρκετά προγράμματα κατάρτισης σε μορφές νέων επαγγελμάτων.
Υπάρχει όμως και η περιβαλλοντική διάσταση της υπόθεσης. Μια διάσταση που στην περί-πτωσή μας συνδέεται στενά με την ανάπτυξη της τοπικής μας οικονομίας. Ζητήματα όπως η αναζήτηση πρακτικών που θα «ομορφύνουν» τα χωριά μας και θα κάνουν πιο άνετη την καθημερινότητά που είναι υπόθεση όλων μας.
Έτσι φαινόμενα κυκλοφοριακής όχλησης, ρύπανσης με τοξικά των επιφανειακών νερών, παραγωγή ατμοσφαιρικών ρύπων, δημιουργία εστιών μόλυνσης και κυρίως το ζήτημα της ρίψης των σκουπιδιών οπουδήποτε, πρέπει να σταματήσουν. Άλλωστε σήμερα υπάρχει η δυνατότητα αποκομιδής των σκουπιδιών στο ΧΥΤΑ της Λάρισας.
Όμως τα παραπάνω θέματα πρέπει να τα υποστηρίξουν συνειδητά οι πολίτες. Πώς θα γίνει αυτό; Ήδη όπως πληροφορούμαστε σύντομα θα υποστηριχθεί και στην πόλη μας το θέμα της «Ανακύκλωσης». Η διαλογή των σκουπιδιών θα γίνεται στην πηγή από τον πολίτη με την προο-πτική ίσως της μερικής απαλλαγής από τα δημοτικά τέλη για όσους συμμετέχουν στο πρόγραμ-μα. Υπάρχει όμως και ένα άλλο ζήτημα που είναι στην επικαιρότητα και μπορεί να έχει και σημα-ντική οικονομική αναφορά.
Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Πώς μπορεί άραγε ο πολίτης να εμπλακεί μ’ αυτό το ζήτημα και τι όφελος μπορεί να έχει. Ήδη έχει ανακοινωθεί η δυνατότητα της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στοιχείων στα σπίτια μας με ευνοϊκή τιμή μεταπώλησης στη ΔΕΗ. Άλλωστε σε επιχειρηματικό επίπεδο έχει ξεκινήσει η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων στην επαρχία μας. Ένα απ΄ αυτά καλύπτει μια έκταση 5 στρεμμάτων !.
Υπάρχει όμως και η δυνατότητα ανάπτυξης κι’ άλλων μονάδων ΑΠΕ. Τα Αιολικά Πάρκα. Η κο-ρυφογραμμή της Μελούνας έχει καταγραφεί ως μια περιοχή με εκμεταλλεύσιμο αιολικό δυναμικό. Έχει διαπιστωθεί ότι μια τέτοια επένδυση εκτός από την περιβαλλοντική της διάσταση θα έχει και ευνοϊκή οικονομική συνεισφορά στις δράσεις της τοπικής κοινωνίας.
Όλα όμως τα παραπάνω θέματα πρέπει να τα αποδεχθεί και να τα υποστηρίξει η τοπική κοινω-νία προκειμένου να έχουμε επιτυχή αποτελέσματα. Εδώ ο ρόλος του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Ελασσόνας, το οποίο ιδρύθηκε τον περασμένο χρόνο και αναμένεται να λει-τουργήσει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμος. Τι θα μπορούσε άραγε να προσφέρει αυτό το κέντρο;
Ένας λόγος που επιδιώχθηκε η ανάπτυξη αυτού του περιβαλλοντικού σχολείου είναι η ικανο-ποίηση της ανάγκης τόσο των μαθητών όσο και της τοπικής κοινωνίας για την κατανόηση εννοιών και πρακτικών που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Με λίγα λόγια πρέπει να κατανοηθεί η αναγκαιότητα της σωστής διαχείρισης των φυσικών πόρων (πρώτες ύλες, νερού κ.ά.) και παράλληλα, η υιοθέτηση πρακτικών ενεργειακής εξοικονόμησης (μείωση της ενεργειακής σπατάλης). Ακόμη, υπάρχει η ανάγκη να αναδειχθεί η πρακτική της ανάπτυξης των ήπιων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως είναι η εκμετάλλευση της βιομάζας, της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας.
Παράλληλα, ο ρόλος των ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, λιγνίτης) ως πλέον ρυπογόνος πρέπει να μας προβληματίσει.
Η ενασχόληση όμως με τα παραπάνω θέματα πρέπει να αναδεικνύει και την αναπτυξιακή τους διάσταση. Συγκεκριμένα, οι όποιες επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα και ακόμη η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών θα αποτελέσουν δράσεις που θα ενισχύουν την τοπική οικονομία.
Φαίνεται ότι η αναζήτηση της πράσινης ανάπτυξης μας βρίσκει σε μια κατάσταση ετοιμότητας. Ας εκμεταλλευτούμε λοιπόν αυτήν την χρονική συγκυρία για να διαμορφώσουμε ένα άλλο τοπίο για την περιοχή μας. Ένα τοπίο όπου η ανάπτυξη των φιλοπεριβαλλοντικών έργων και δράσεων καθώς ακόμη και η περιβαλλοντική ανάδειξη και προβολή της επαρχίας μας θα συνοδεύεται από την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Γράφει ο
Σπυρίδων Αναγνωστάκης
Msc Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων και Κτιρίων • Εκπαιδευτικός
Ανατρέχοντας στην ιστορία της ανάπτυξης, δηλ. στην αναζήτηση πρακτικών αντιμετώπισης των ανθρωπίνων αναγκών, θα διαπιστώσουμε ότι η μετάβαση του ανθρώπου από την κατάστα-ση «του κυνηγού και τροφοσυλλέκτη» στην ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας ήταν η αρχή αυ-τού του ταξιδιού. Ακολούθησε κατόπιν η βιομηχανική επανάσταση με την ένταξη των μηχανών στην παραγωγική διαδικασία. Τέλος, φθάσαμε στην εποχή της επανάστασης της πληροφορίας. Τι απομένει επομένως και γιατί αυτό το όχημα της ανάπτυξης αρχίζει και «φρενάρει»;
Ένα ερώτημα που όπως φαίνεται έχει μια απάντηση σήμερα. Άλλωστε, η μέχρι σήμερα υπε-ρεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και οι συνεπαγόμενες επιβαρυντικές επιπτώσεις στο περι-βάλλον απαιτούν έναν άλλο τρόπο σκέψης. Μιας σκέψης που θα βλέπει το «αύριο» μέσα από το «σήμερα» και κυρίως μέσα από το «χθες». Ποιο είναι άραγε το τοπίο της ανάπτυξης σήμερα;
Τι μας δείχνουν επομένως οι οικονομικοί δείκτες; Το 20% του πληθυσμού σε παγκόσμια κλίμα-κα καταναλώνει το 80% των φυσικών πόρων και παράγει το 80% των ρύπων. Είναι ο αναπτυγ-μένος κόσμος. Πρέπει να σημειωθεί ακόμη ότι το 1/3 του ανθρώπινου πληθυσμού δεν έχει πρό-σβαση σε καθαρό νερό. Μια άλλη πραγματικότητα που όμως φαίνεται εμείς την αγνοούμε. Πρέπει όμως να την αγνοούμε;
Εμείς έχουμε τα δικά μας προβλήματα. Ποια όμως είναι αυτά; Σε εθνική κλίμακα πρέπει να στηρίξουμε τις τοπικές οικονομίες όπως αυτό συνεπάγεται τόσο σε θέσεις απασχόλησης όσο και σε ποιότητα υπηρεσιών. Όπως φαίνεται όμως η οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση προϋποθέτει και την προσωπική μας συμβολή. Να γίνουμε καλύτεροι σ’ αυτό που κάνουμε. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Εδώ ο ρόλος τόσο της προσωπικής αναζήτησης, της αυτομόρφωσης, όσο και της δια βίου εκπαίδευσης είναι εξαιρετικά σημαντικός. Εξάλλου υλοποιούνται αρκετά προγράμματα κατάρτισης σε μορφές νέων επαγγελμάτων.
Υπάρχει όμως και η περιβαλλοντική διάσταση της υπόθεσης. Μια διάσταση που στην περί-πτωσή μας συνδέεται στενά με την ανάπτυξη της τοπικής μας οικονομίας. Ζητήματα όπως η αναζήτηση πρακτικών που θα «ομορφύνουν» τα χωριά μας και θα κάνουν πιο άνετη την καθημερινότητά που είναι υπόθεση όλων μας.
Έτσι φαινόμενα κυκλοφοριακής όχλησης, ρύπανσης με τοξικά των επιφανειακών νερών, παραγωγή ατμοσφαιρικών ρύπων, δημιουργία εστιών μόλυνσης και κυρίως το ζήτημα της ρίψης των σκουπιδιών οπουδήποτε, πρέπει να σταματήσουν. Άλλωστε σήμερα υπάρχει η δυνατότητα αποκομιδής των σκουπιδιών στο ΧΥΤΑ της Λάρισας.
Όμως τα παραπάνω θέματα πρέπει να τα υποστηρίξουν συνειδητά οι πολίτες. Πώς θα γίνει αυτό; Ήδη όπως πληροφορούμαστε σύντομα θα υποστηριχθεί και στην πόλη μας το θέμα της «Ανακύκλωσης». Η διαλογή των σκουπιδιών θα γίνεται στην πηγή από τον πολίτη με την προο-πτική ίσως της μερικής απαλλαγής από τα δημοτικά τέλη για όσους συμμετέχουν στο πρόγραμ-μα. Υπάρχει όμως και ένα άλλο ζήτημα που είναι στην επικαιρότητα και μπορεί να έχει και σημα-ντική οικονομική αναφορά.
Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Πώς μπορεί άραγε ο πολίτης να εμπλακεί μ’ αυτό το ζήτημα και τι όφελος μπορεί να έχει. Ήδη έχει ανακοινωθεί η δυνατότητα της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στοιχείων στα σπίτια μας με ευνοϊκή τιμή μεταπώλησης στη ΔΕΗ. Άλλωστε σε επιχειρηματικό επίπεδο έχει ξεκινήσει η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων στην επαρχία μας. Ένα απ΄ αυτά καλύπτει μια έκταση 5 στρεμμάτων !.
Υπάρχει όμως και η δυνατότητα ανάπτυξης κι’ άλλων μονάδων ΑΠΕ. Τα Αιολικά Πάρκα. Η κο-ρυφογραμμή της Μελούνας έχει καταγραφεί ως μια περιοχή με εκμεταλλεύσιμο αιολικό δυναμικό. Έχει διαπιστωθεί ότι μια τέτοια επένδυση εκτός από την περιβαλλοντική της διάσταση θα έχει και ευνοϊκή οικονομική συνεισφορά στις δράσεις της τοπικής κοινωνίας.
Όλα όμως τα παραπάνω θέματα πρέπει να τα αποδεχθεί και να τα υποστηρίξει η τοπική κοινω-νία προκειμένου να έχουμε επιτυχή αποτελέσματα. Εδώ ο ρόλος του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Ελασσόνας, το οποίο ιδρύθηκε τον περασμένο χρόνο και αναμένεται να λει-τουργήσει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμος. Τι θα μπορούσε άραγε να προσφέρει αυτό το κέντρο;
Ένας λόγος που επιδιώχθηκε η ανάπτυξη αυτού του περιβαλλοντικού σχολείου είναι η ικανο-ποίηση της ανάγκης τόσο των μαθητών όσο και της τοπικής κοινωνίας για την κατανόηση εννοιών και πρακτικών που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Με λίγα λόγια πρέπει να κατανοηθεί η αναγκαιότητα της σωστής διαχείρισης των φυσικών πόρων (πρώτες ύλες, νερού κ.ά.) και παράλληλα, η υιοθέτηση πρακτικών ενεργειακής εξοικονόμησης (μείωση της ενεργειακής σπατάλης). Ακόμη, υπάρχει η ανάγκη να αναδειχθεί η πρακτική της ανάπτυξης των ήπιων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως είναι η εκμετάλλευση της βιομάζας, της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας.
Παράλληλα, ο ρόλος των ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, λιγνίτης) ως πλέον ρυπογόνος πρέπει να μας προβληματίσει.
Η ενασχόληση όμως με τα παραπάνω θέματα πρέπει να αναδεικνύει και την αναπτυξιακή τους διάσταση. Συγκεκριμένα, οι όποιες επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα και ακόμη η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών θα αποτελέσουν δράσεις που θα ενισχύουν την τοπική οικονομία.
Φαίνεται ότι η αναζήτηση της πράσινης ανάπτυξης μας βρίσκει σε μια κατάσταση ετοιμότητας. Ας εκμεταλλευτούμε λοιπόν αυτήν την χρονική συγκυρία για να διαμορφώσουμε ένα άλλο τοπίο για την περιοχή μας. Ένα τοπίο όπου η ανάπτυξη των φιλοπεριβαλλοντικών έργων και δράσεων καθώς ακόμη και η περιβαλλοντική ανάδειξη και προβολή της επαρχίας μας θα συνοδεύεται από την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
Γράφει ο
Σπυρίδων Αναγνωστάκης
Msc Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων και Κτιρίων • Εκπαιδευτικός